Сот екі маңызды шешім қабылдады

2026 жылғы 12 маусымда Конституциялық Сот азаматтардың еңбек құқықтарын сот арқылы қаншалықты тиімді қорғай алатынына қатысты №88 нормативтік қаулыны шығарды. Сот екі маңызды шешім қабылдады. Біріншісі заңсыз жұмыстан шығаруға қатысты. Бұған дейін қызметкерлердің кейбір санаттары, оның ішінде құқық қорғау органдарының қызметкерлері мен мемлекеттік қызметшілер өздерінің жұмыстан шығарылуын заңсыз деп есептеген жағдайда сотқа небәрі үш ай ішінде жүгінуге міндетті болатын. Бұл талап Еңбек кодексінде көзделген. Конституциялық Сот жұмыстан шығару адамның құқықтарына елеулі әсер ететін жағдайлардың бірі екеніне назар аударды. Адам жұмысынан, табыс көзінен, еңбек өтілінен және әлеуметтік кепілдіктерінен айырылуы мүмкін. Сондықтан мұндай құқықтарды қорғауға басқа көптеген еңбек дауларына қарағанда аз уақыт беру әділетті емес. Нәтижесінде Конституциялық Сот бұл норманы Конституцияға қайшы деп таныды. Енді заңға тиісті өзгерістер енгізілгенге дейін жұмысқа қайта орналастыру туралы талаптар бойынша сотқа жүгіну үшін неғұрлым ұзақ мерзім – бір жыл қолданылады. Екінші шешім сот актілерін қайта қарауға қатысты. Кейде бір сот ісі аяқталғаннан кейін алғашқы сот қорытындыларына күмән келтіретін жаңа сот шешімдері пайда болады. Мысалы, адам белгілі бір құқық бұзушылық жасады деген болжаммен жұмыстан шығарылды дейік. Сот жұмыстан шығаруды дұрыс деп таныды. Алайда кейін басқа сот істің мән-жайларының өзгеше болғанын анықтады. Соған қарамастан қолданыстағы заңнама бастапқы шешімді қайта қарауға әрдайым мүмкіндік бермейтін. Конституциялық Сот мұндай тәсіл Конституция талаптарына сәйкес келмейтінін көрсетті. Егер кейіннен жаңа дәлелдемелер негізінде сот шешімінің негізіне айналған фактілерге өзгеше баға беретін жаңа сот актілері қабылданса, онда азаматтың жаңадан ашылған немесе жаңа мән-жайлар бойынша өз ісін қайта қаратуға мүмкіндігі болуы тиіс. Қаулының негізгі мәні қарапайым: азамат тым қысқа мерзімдердің салдарынан немесе заңның, кейін белгілі болған маңызды мән-жайларға байланысты сот шешімін қайта қарауға мүмкіндік бермеуінен өз құқықтарын қорғау мүмкіндігінен айырылмауға тиіс. Конституциялық Соттың нормативік қаулысының толық мәтінімен келесі сілтеме арқылы танысуға болады: https://www.gov.kz/memleket/entities/ksrk/documents/details/1026176?lang=kk